PROGLAŠENA REPUBLIKA SRPSKOG NARODA

Sarajevski Hotel „Holiday inn“ nalazi se stotinak metara daleko od zgrade Vlade Bosne i Hercegovine. Grad je ovaj lijepi hotel dobio uoči zimskih olimpijskih igara 1984. godine.

Šest godina kasnije, od početka višestranačja u Bosni i Hercegovini pa sve do rata, „Holiday inn“ postaje popularno mjesto za održavanje političkih skupova. S ukusom uređena kongresna dvorana dočekivala je i Srbe i Muslimane i Hrvate.

Poslije izbora, konstituisanja republičke i gradske vlasti, „Holiday inn“ uglavnom posjećuju Srbi. U njemu se dočekuje pravoslavna nova godina, organizuje

svetosavski bal, potom kongres srpskih intelektualaca, a održavaju i sjednice Savjeta Srpske demokratske stranke. U jednom trenutku, u ovaj hotel se uselio i Radovan Karadžić sa svojom „svitom“…

Deklaraciju o proglašenju Republike srpskog naroda Bosne i Hercegovine Skupština srpskog naroda usvojila je  9. januara 1992. , takođe, u  Hotelu „Holiday inn“.

Učesnik sam tog skupštinskog zasijedanja i sa njega sam pokušao građanima Bosne i Hercegovine objasniti da je Memorandum o suverenosti BiH, koji su izglasali muslimanski i hrvatski poslanici, kao i dva srpska poslanika Tatjana Ljujić Mijatović i Miro Lazović, usvojen na skupštinskom skupu organizovanom na nelegalan način…

Naime, pokušao sam  javnost zainteresovati za postojanje Poslovnika o radu bh. Skupštine na koji se, u noći 14. na 15. oktobar 1991., naivno i neuspješno oslonio predsjednik parlamenta Momčilo Krajišnik, a koga su, naprosto, odignorisali Mariofil Ljubić, potpredsjednik Skupštine i HDZ-eov poslanik , kao i generalni sekretar Skupštine Avdo Čampara, pozvavši poslanike u skupštinsku salu na usvajanje Memoranduma.

Naravno, govorio sam na ovom, za cijelu Bosnu i Hercegovinu a pogotovo za srpski narod, istorijskom skupu i o potpuno legitimnom pravu Srba i drugih  jugoslovenski opredijeljenih bosanskohercegovačkih građana da, u skladu sa rezultatima novembarskog plebiscita, sačuvaju postojanje države Jugoslavije na teritoriji zapadno od rijeke Drine.

Sve vrijeme održavanja navedenog skupa, a naročito prilikom usvajanja Deklaracije, u vazduhu je “lebdjela”  nepoznanica: koja je to teritorija na kojoj počiva novoproglašena  srpska  republika?

Muslimanski i hrvatski političari, i nakon proglašenja Republike srpskog naroda, pripremali su svoje pristalice za referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine, a mi smo nastavili  davati doprinos da se očuva međunarodno pravni kontinuitet jugoslovenske države…

Međutim, ovog puta, nismo zaostajali za komšijama. Oni pripremaju referendum, a mi usvajamo pravna akta za funkcionisanje srpske republike...

Srpska ideja da Evropska zajednica pomogne u rješavanju bosanskohercegovačke političke krize naišla je na pozitivan prijem kod vlada članica EZ i one određuju portugalskog diplomatu Žoze Kutiljera /Jose Cutileiro/ da posreduje u BiH.

Konferencija o Bosni i Hercegovini počela je sa radom 13. februara 1992. godine.  Karadžić, Koljević i Krajišnik ispričali su mi da je, na samom početku rada Konferencije, hrvatska strana izašla sa stavom da „Hrvati imaju po katastru 17 procenata teritorije BiH te da nikada neće pristati na manje od toga“...

Alija Izetbegović je uzvratio riječima: „Muslimani su najbrojniji narod i, bez obzira koliko zemlje imaju po katastru, ne mogu dobiti manje od jedne trećine “...

- Kako objasniti srpskom narodu da, iako u zemljišnim knjigama ima više od 65% bosanskohercegovačke zemlje, ne može, za međunarodnim pregovaračkim stolom, dobiti više od 49 % – mučilo je srpske pregovarače...

Uporedo sa pregovorima odvijale su i ranije započete političke aktivnosti:

Skupština Srba usvojila je 28. februara Ustav Srpske republike  Bosne i Hercegovine, a 29. februara i 1. marta održan je referundum na koji su izašli građani lojalni koaliciji SDA – HDZ.

Nije, naravno, zanemariv ni poziv za izlazak na  referendum koji su, svojim pristalicama, uputile političke stranke nastale iz Saveza komunista Bosne i Hercegovine…

STVARANJE DRŽAVE NA TERENU

Ratno predsjedništvo Srpske Republike Bosne i Hercegovine pokušalo je, prije mog dolaska na Pale, Odlukom o formiranju Ratnih predsjedništava po opštinama da uspostavi organizacionu strukturu vlasti od opština ka predsjedništvu. U periodu od aprila do juna 1992. godine opštinama su upravljali krizni štabovi koji su formirani odlukama SDS-ovih organa, a na tzv. republičkom nivou vrhovni organ bio je Savjet za nacionalnu bezbjednost koga je formirala Skupština srpskog naroda, na Palama, krajem marta 1992. godine.

Karadžić mi se požalio da Odluka o formiranju ratnih predsjedništava nikako da zaživi i da on ima velikih problema sa uspostavljanjem komunikacija sa Kriznim štabovima po opštinama...

Proučio sam tekst  spomenute odluke i vidio gdje su problemi:

- Krizni štabovi neće se sami ukinuti. Najviše što ste, ovom Odlukom, mogli postići je da krizni štabovi promijene ime u ratna predsjedništva. Time se skoro ništa ne dobija. Kako god da se zovu opet su to iste grupe ljudi, koje su zaposjele vlast u svojim opštinama, sa manje ili više želje za saradnjom sa  republičkim predsjedništvom. Predlažem da uradimo sljedeće: odredićemo ljude koji će, sa ovlašćenjima Predsedništva, otići u opštine, tamo formirati grupe koje će, takođe, dobiti ovlašćenja Predsjedništva, ali za opštinski nivo, a njihov glavni zadatak biće organizovanje konstituirajućih opštinskih skupština od odbornika izabranih na izborima 1990. godine. To je i logično jer na republičkom nivou imamo poslanike izabrane te iste godine. Opštinske skupštine izabraće opštinske vlade /izvršne odbore/  i svi  će, u skladu sa Ustavom, obavljati svoje poslove.

Mogu, prvi, krenuti u jedan broj opština da obavim poslove formiranja tih opštinskih tijela... - iznio sam Karadžiću svoje viđenje rješenja problema.

- Ja sam mislio da, do kraja rata, imamo samo republičku skupštinu od legalno izabranih  poslanika, a da po opštinama SDS-ovi opštinski odbori, preko ratnih predsjedništava, kontrolišu vlast -  bio je Karadžićev komentar.

- Kako god uzmete opet će SDS kontrolisati vlast. Po opštinama najviše odbornika ima SDS. Ali, ovo što predlažem legitimnije je - rekao sam.

- Kako bi zvali te ljude koji će otići do opština? Imao sam ideju da u pravcu ratnih predsjedništava idu naši povjerenici - nastavio je dr Karadžić.

- Ti ljudi koji će dobiti ovlašćenja Predsjedništva svakako moraju uživati povjerenje pa je naziv povjerenik odgovarajući, a onda bi i opštinska tijela mogla biti opštinska povjereništva - predložio sam.

- Odlično, stavite to na papir pa da još jednom proanaliziramo!

Tekst Odluke o formiranju ratnih povjereništava po opštinama i imenovanju republičkih povjerenika napisao sam za manje od sat vremena.

- Ovo, da republički povjerenik imenuje ljude po svom izboru, ne mogu prihvatiti. SDS je dobio izbore i on mora biti odgovoran i za konstituisanje i za vršenje vlasti - bilo je jedino sa čime se Karadžić nije složio.

Dim lights Embed Embed this video on your site

- Mislim da bi bilo bolje da novi ljudi organizuju konstituisanje opštinskih skupština. Znam da građani, u mojoj Opštini Novo Sarajevo, nisu bili zadovoljni radom,  a ni sastavom kriznog štaba. Pretpostavljam da je i u drugim opštinama slično!

- Ne mogu to prihvatiti - bio je kategoričan Karadžić.

- U redu! Neka ljudi iz kriznih štabova daju svoje prijedloge, Vi to ovjerite, a republički povjerenik nadziraće njihove aktivnosti do konstituisanja opštinskih skupština - složio sam se uz malu sugestiju.

- Može tako! Republički povjerenik, narodni poslanik, predsjednik SDS u toj opštini, neko od uglednih građana i neko iz privrede - predložio je i nastavio:

- Razmislite, molim Vas, o ljudima koji bi mogli biti povjerenici i dogovorite se s Ilijom Guzinom da, u večerašnjem dnevniku, sve ovo objasnite.

Upoznao sam sa ovim Nikolu Koljevića, a on mi je rekao da je, tih dana, na Palama, vidio Nikolu Poplašena i Milimira Mučibabića, profesore sa sarajevskih fakulteta – filozofskog i pravnog i predložio da ih pozovem da budu povjerenici za neke opštine.

- Ovo je početak stvaranja države na terenu - rekao je Milimir Mučibabić čuvši šta sam dogovorio s Karadžićem.

„DRAGAN ĐOKANOVIĆ IMA PLAN ZA ZAUSTAVLJANJE RATA U BiH“

Slobodan Milošević je podržavao zajedničko djelovanje moje stranke i SPRS te sam, koristeći tu novostvorenu političku poziciju i interesovanje medija za mene, ambiciozno krenuo i u zaustavljanje rata u Bosni i Hercegovini…

U TANJUG-ovom međunarodnom pres centru u Beogradu, nakon definitivne propasti mirovnog plana „kontakt grupe“ i kada je među vodećim silama zavladala velika konfuzija oko njihovih daljnjih koraka u Bosni i Hercegovini, organizovao sam, u februaru 1995., vrlo posjećenu konferenciju za strane i domaće novinare…

* * *

Desimir Mitrović, Milan Crnić, Desnica Radivojević, Slavoljub Tomašević i ja, prije odlaska u pres centar, sastali smo se u beogradskom Hotelu „Mažestik“ i održali kraći sastanak. Na tom sastanku, stranačkim kolegama, u kraćim crtama, sam iznio moje viđenje dotadašnje saradnje sa socijalistima iz Republike Srpske:

„Mislim da treba da prekinemo saradnju s njima. Htio bih da, na terenu, stvari idu brže; da što prije stvorimo moćnu zajedničku organizaciju i Karadžića prisilimo na raspisivanje izbora. Međutim, oni kalkulišu, ne pridržavaju se potpisanog dogovora iz Skelana, imaju osjećaj da prihvatajući moje ideje prihvataju i moju vodeću poziciju u našem Savezu, a ne dopada im se to. Ne bi oni da ravnopravno idemo naprijed. Predstavljaju se po Republici Srpskoj kao dio Socijalističke partije Srbije, osjećaju se jakima pa bi htjeli da nas „progutaju“, da nam unište identitet i budu jedina opoziciona stranka!

Pronađem ih, promovišem, i pred očima javnosti povežem sa Socijalističkom partijom Srbije i Miloševićem, a njihov predsjednik, iza naših leđa, priča u Beogradu da oni sami mogu pobijediti SDS... Miniću sam, prije par dana, objasnio da je to nemoguće, da se izbori, ni slučajno, ne mogu dobiti bez angažovanja i jednog broja ljudi iz vlasti koji mi daju signale i pokazuju interes da žele učestvovati u zaustavljanju Karadžićeve pogrešne politike…

Mi ćemo se, bez obzira na njihovu neiskrenost, i dalje, držati našeg osnovnog plana. Prekinućemo saradnju, ali ih nećemo napadati. U savez s njima ušli smo da pomognemo Miloševiću da dobije što jaču političku organizaciju u Republici Srpskoj i da ga što više uvučemo u borbu za završetak rata u Bosni. Mislim da želi raščistiti s Karadžićem i mi ćemo ga u tome podržati. On, u stvari, predstavlja jedinu pravu snagu preko koje međunarodna zajednica može prisiliti one sa Pala da prihvate novi mirovni plan. To ću danas obrazložiti predstavnicima medija…

Ako me novinari budu pitali kako napreduje savez sa SPRS-om, odgovoriću da su u toku dogovori za buduće izbore, međutim, nakon današnje konferencije, neće više biti zajedničkih aktivnosti. Ne želim dozvoliti uništenje DSF.

Demokratska stranka federalista imala je, u cilju očuvanja ravnopravnosti Srba u BiH i spašavanja Jugoslavije, tokom 1990. i 1991. godine, saradnju i sa SDS-om. Moram da kažem da se Srpska demokratska stranka, u tom periodu, vrlo korektno ponašala. Prihvatala je i, bez predrasuda, podržavala dobre inicijative, bez obzira od koga su dolazile…

Jedini smo koji su, uz SDS, učestvovali u izvršnoj vlasti tokom stvaranja institucija Republike Srpske. Ja sam vodio poslove stvaranja ministarstva za boračka pitanja, a pomoćnici su, takođe, bili naši članovi Radoslav Milinković i Desimir Mitrović…

Nažalost, u ratu je došlo do velikih mimoilaženja sa rukovodstvom SDS-a...

Ovim socijalistima smo, želeći da Republika Srpska dobije što jaču opoziciju, značajno pomogli, a oni, zauzvrat, planiraju da nas uguše… Teško da se ljudi koji vode SPRS mogu osloboditi komunističkih manira, a, najiskrenije govoreći, nisu naš narod ničim zadužili da bismo s njima sarađivali po cijenu vlastitog uništenja.“

Složili su se sa mnom, a Milan Crnić mi je i čestitao.

* * *

U uvodnoj riječi gospođa Basta, direktorica TANJUG-ovog pres centra, otvorila je konferenciju riječima: „Gospodin Dragan Đokanović, predsjednik Demokratske stranke federalista i bivši savjetnik Predsjedništva Republike Srpske, ima plan za zaustavljanje rata u Bosni Hercegovini…“

Prisutnim sam novinarima rekao sljedeće:

- Rat u Bosni i Hercegovini može prestati ako međunarodna zajednica organizuje novu mirovnu konferenciju o Bosni i Hercegovini na kojoj će zaraćene strane usvojiti sporazum sa preciznim ustavnim rješenjima po kojima je Bosna i Hercegovina država Republike Srpske i bošnjačko-hrvatske federacije...

Oslonac međunarodne zajednice koji će prisiliti rukovodstvo Republike Srpske da potpiše mirovni sporazum mora biti predsjednik Srbije Slobodan Milošević…
Konferenciji za novinare prisustvovali su novinari velikih svjetskih medijskih kuća (CNN, BBC, REUTERS, ASSOCIATED PRESS, ZDF, FRANCE PRESS...) kao i novinari medija ovog prostora...

Televizija Srbije je, na početku svog udarnog dnevnika, izvještaj sa konferencije za štampu najavila kao jednu od vijesti dana...

Očekivao sam, nakon povratka iz Beograda, da će vlasti SR Jugoslavije, u narednih mjesec/dva, intenzivno krenuti u približavanje srpske politike politici zemalja koje su od međunarodne zajednice bile zadužene za zaustavljanje rata u BiH, i da će takvim aktivnostima, Karadžiću i njegovim ljudima, nedvosmisleno, staviti na znanje da od savezne države ne mogu očekivati ništa drugo sem saradnje na organizovanju izbora u Republici Srpskoj i potpisivanju mira...

Međutim, Slobodan Milošević, ključni čovjek u saveznoj državi, iz meni nepoznatih razloga, oklijevao je u pravljenju savezništva sa zemljama Kontakt grupe u kojoj su, da podsjetim, bile Francuska, SAD, Rusija, Njemačka i Ujedinjeno Kraljevstvo...

A Radovanu Karadžiću, nažalost, ni na kraju pameti, nije bila organizacija izbora i predstavljanje Republike Srpske kao potpuno formirane državne jedinice u BiH...

Bio sam ubjeđenja da gubljenje vremena i produžavanje rata mogu skupo koštati srpski narod, i ne želeći da budem dio takve politike, krajem proljeća 1995. godine, ne iznoseći razloge u javnost, prekidam sve kontakte s rukovodstvom Socijalističke partije Srbije i predsjednikom Srbije.

Rat je, tokom ljetnih mjeseci, dobio na intenzitetu. Nedužni su svakodnevno gubili živote; Republika Srpska Krajina prestala je da postoji, a desila se i Srebrenica...

Radovan Karadžić i Ratko Mladić našli se na udaru Haškog tribunala i, radi „Srebrenice“, definitivino ispali iz svih budućih kadrovskih kombinatorika u Republici Srpskoj, a Slobodan Milošević, ipak, iako prethodnih godina satanizovan od strane brojnih svjetskih medija, postaje oslonac međunarodne zajednice za završetak rata u Bosni i Hercegovini…